
జనం న్యూస్ 20 నవంబర్ 2026 జిల్లా బ్యూరో ఇన్చార్జి జోగులాంబ గద్వాల్ జిల్లా డాక్టర్ విష్ణువర్ధన్ గౌడ్దొ రల పెత్తనం పోవాలి దోపిడీ వ్యవస్థ అంతం కావాలి ప్రజలకు రాజ్యాధికారం దక్కాలి అమరుల జీవితాలు చెబుతున్నది ఒక్కటే సమాజంలో అసమానతలు తొలగనంతవరకు నిజమైన స్వాతంత్య్రానికి అర్థం లేదు త్యాగాల చరిత్రను చదివి ప్రశ్నించే చైతన్యాన్ని పెంచుకోవాలి తుపాకీ కాదు, ప్రజల ఐక్యతే సమాజ మార్పుకు అసలైన శక్తి అరుణ కిరణాలు ప్రత్యేక ప్రతినిధి చరిత్ర ఎప్పుడూ పాలకులు రాసిందే కాదు. ప్రజల కన్నీళ్లతో కార్మికుల చెమటతో రైతుల పోరాటాలతో ఆదివాసీల ఆవేదనతో అన్యాయాన్ని ఎదిరించిన ఉద్యమకారుల త్యాగాలతో కూడా చరిత్ర నిర్మితమవుతుంది. ఒక సమాజంలో కొందరి చేతుల్లోనే సంపద అధికారం భూమి అవకాశాలు కేంద్రీకృతమై ఉంటే మరోవైపు కోట్లాది మంది ప్రజలు కనీస అవసరాల కోసం పోరాడాల్సి వస్తే ఆ సమాజాన్ని అభివృద్ధి చెందిన సమాజంగా ఎలా పిలవగలం? ఇదే ప్రశ్నను మన ముందుంచుతున్నది భారతదేశంలో విప్లవోద్యమాల ఆవిర్భావం వాటి రాజకీయ నేపథ్యం, సామాజిక పరిస్థితులు, భూస్వామ్య వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా సాగిన పోరాటాలు, ఆదివాసీ ప్రాంతాల్లో నెలకొన్న సమస్యలు, ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్న వ్యక్తుల జీవిత ప్రయాణాలను పరిచయం చేసే చారిత్రక ఆధారం. నక్సల్బరీ నుంచి విస్తరించిన పోరాట చరిత్ర 1967లో పశ్చిమ బెంగాల్లోని నక్సల్బరీ ప్రాంతంలో ప్రారంభమైన రైతాంగ తిరుగుబాటు భారత రాజకీయ చరిత్రలో ఒక కీలక మలుపుగా నిలిచింది. భూమి కోసం, హక్కుల కోసం, భూస్వామ్య దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా రైతులు, వ్యవసాయ కూలీలు ఉద్యమించారు. ఈ పరిణామం దేశవ్యాప్తంగా విప్లవ రాజకీయాలకు కొత్త చర్చను తీసుకొచ్చింది.తరువాతి కాలంలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో వివిధ విభజనలు, పునర్వ్యవస్థీకరణలు చోటుచేసుకున్నాయి. 1969లో సీపీఐ (ఎంఎల్) ఆవిర్భావం, ఆ తరువాత వివిధ ప్రాంతాల్లో ప్రజా ఉద్యమాల విస్తరణ, పీపుల్స్ వార్, ఇతర విప్లవ రాజకీయ సంస్థల పరిణామాలు ఈ చరిత్రలో ముఖ్యమైన ఘట్టాలు. ఆంధ్రప్రదేశ్లో ముఖ్యంగా ఉత్తర తెలంగాణ, గోదావరి పరివాహక ప్రాంతాలు, అటవీ ప్రాంతాల్లో భూమి, వెట్టిచాకిరీ, గిరిజన హక్కులు, స్థానిక దోపిడీ వంటి సమస్యలు ఉద్యమాలకు నేపథ్యంగా నిలిచాయి. పుస్తకంలోని చారిత్రక వివరాలు ఈ ఉద్యమాల పరిణామ క్రమాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి దోహదపడతాయి. ఎవరి చేతుల్లో భూమి ఎవరి చేతుల్లో అధికారం భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చి దశాబ్దాలు గడిచినా భూమిలేని రైతుల సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదు. వ్యవసాయ కూలీలకు గిట్టుబాటు కూలి, రైతులకు గిట్టుబాటు ధర నిరుపేదలకు నివాస స్థలం ఆదివాసీలకు అటవీ హక్కులు వంటి అంశాలు నేటికీ అనేక ప్రాంతాల్లో సవాళ్లుగానే ఉన్నాయి.ఒకవైపు కోట్ల రూపాయల ఆస్తులు కూడబెట్టుకునే వర్గాలు.. మరోవైపు రోజువారీ కూలీ దొరకక కుటుంబాన్ని పోషించలేని పేదలు. ఒకవైపు సంపదను అనుభవించే కొద్దిమంది.. మరోవైపు అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోయి ప్రాణాలు కోల్పోతున్న రైతులు. ఈ వ్యత్యాసానికి కారణాలేమిటి అభివృద్ధి ఫలాలు అందరికీ సమానంగా ఎందుకు అందడం లేదు కష్టపడేవాడికి కష్టానికి తగిన ప్రతిఫలం ఎందుకు దక్కడం లేదు ప్రజల పేరుతో అధికారంలోకి వచ్చినవారు ప్రజల సమస్యలను ఎందుకు విస్మరిస్తున్నారు? ఇవే నేటి సమాజం ఎదుర్కొంటున్న అసలు ప్రశ్నలు.ఆదివాసీల అరణ్య రోదన.. హక్కుల కోసం అంతులేని నిరీక్షణ అడవిని నమ్ముకుని జీవించే ఆదివాసీ సమాజానికి భూమి అడవి నీరు కేవలం సహజ వనరులు మాత్రమే కాదు. అవే వారి జీవనాధారం, సంస్కృతి సంప్రదాయం, ఆత్మగౌరవం.
అయితే అభివృద్ధి పేరుతో భూముల సేకరణ, అటవీ ప్రాంతాల్లో వనరుల వినియోగం, నిర్వాసిత సమస్యలు, సరైన పునరావాసం లేకపోవడం వంటి అంశాలు అనేక ప్రాంతాల్లో వివాదాలకు దారితీస్తున్నాయి. ఆదివాసీకి తన భూమిపై హక్కు ఉండాలి. తన ప్రాంత అభివృద్ధిలో తనకు భాగస్వామ్యం ఉండాలి. విద్య, వైద్యం, రహదారులు, తాగునీరు, ఉపాధి వంటి కనీస సౌకర్యాలు అందాలి. తన సంస్కృతిని కాపాడుకునే స్వేచ్ఛ ఉండాలి. అడవుల్లో నివసించే ప్రజలను అభివృద్ధికి అడ్డంకులుగా చూడటం కాదు. వారిని అభివృద్ధిలో భాగస్వాములుగా చూడటమే నిజమైన ప్రజాస్వామ్యం. అమరుల జీవితాలు.. వ్యక్తుల కథలు కాదు, ఒక కాలపు సామాజిక చిత్రం! ఈ పుస్తకంలోని జీవిత చరిత్రలు ఒక వ్యక్తి ఎక్కడ పుట్టాడు, ఎక్కడ చదువుకున్నాడు, ఏ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు అనే వివరాలతో మాత్రమే ఆగిపోవు. వారి జీవితాల వెనుక ఉన్న కుటుంబ పరిస్థితులు, సామాజిక నేపథ్యం, రాజకీయ పరిణామాలు, అప్పటి ప్రజల సమస్యలు, ఉద్యమాల నిర్మాణం వంటి అంశాలను కూడా వివరిస్తాయి. కొంతమంది విద్యార్థి ఉద్యమాల నుంచి రాజకీయాల్లోకి వచ్చారు. మరికొందరు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని సామాజిక అన్యాయాలను చూసి ఉద్యమాల వైపు ఆకర్షితులయ్యారు. ఇంకొందరు కార్మిక, రైతాంగ, ఆదివాసీ సమస్యలపై పనిచేశారు. వారి జీవితాల్లోని త్యాగాలు, ఎదుర్కొన్న కష్టాలు, నమ్మిన సిద్ధాంతాలు చరిత్రలో భాగంగా నిలిచాయి. అదే సమయంలో ఏ రాజకీయ ఉద్యమమైనా అనుసరించిన మార్గాలు, హింస వల్ల సామాన్య ప్రజలు ఎదుర్కొన్న నష్టాలు, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలోని చర్చలు, విమర్శలు కూడా నిష్పక్షపాతంగా పరిశీలించాల్సిన అంశాలే.ఎందుకంటే ఒక వ్యక్తి మరణించడం మాత్రమే చరిత్ర కాదు. ఆ మరణానికి దారితీసిన సామాజిక పరిస్థితులను అర్థం చేసుకోవడం, అలాంటి పరిస్థితులు మళ్లీ రాకుండా చూడటం కూడా సమాజ బాధ్యత. దొంగల రాజ్యం పోవాలంటే.. ముందు దోపిడీ మనస్తత్వం పోవాలి దొంగల రాజ్యం పోవాలి' అని నినదించడం సులభం. కానీ నిజంగా దోపిడీ లేని సమాజం రావాలంటే ఏం చేయాలి ప్రజల సొమ్మును దోచుకునే అవినీతి వ్యవస్థకు అడ్డుకట్ట వేయాలి. ప్రభుత్వ పథకాల పేరుతో పేదల హక్కులను కాజేసేవారిని ప్రశ్నించాలి. పేదలకు అందాల్సిన సంక్షేమం మధ్యలోనే మాయమవకుండా చూడాలి. ప్రభుత్వ భూములు, సహజ వనరులు, ప్రజల ఆస్తులు కొద్దిమంది ప్రయోజనాలకు పరిమితం కాకుండా కాపాడాలి.ప్రజా ప్రతినిధులు ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉండాలి. ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో లంచం లేకుండా పని జరగాలి. విద్య, వైద్యం వ్యాపార వస్తువులుగా కాకుండా ప్రతి పౌరుడి హక్కులుగా అందాలి. రైతుకు గిట్టుబాటు ధర, యువతకు ఉపాధి, మహిళలకు భద్రత, కార్మికులకు గౌరవప్రదమైన వేతనం దక్కాలి. పాలకులు మారినా పాలనా విధానాల్లో ప్రజా ప్రయోజనాలు మారకపోతే మార్పు వచ్చినట్టేనా ఎన్నికల సమయంలో ఇచ్చే హామీలకూ, అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత చేసే పనులకూ మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని ప్రజలు నిలదీయాలి.వ్యక్తులు మారడం మాత్రమే కాదు.. ప్రజా విధానాలు మారాలి. వ్యవస్థలో పారదర్శకత రావాలి. అధికారానికి జవాబుదారీతనం ఉండాలి. తుపాకీతో కాదు.. ప్రజల చైతన్యంతోనే శాశ్వత మార్పు దోపిడీని వ్యతిరేకించడం అంటే హింసను సమర్థించడం కాదు. అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించడం అంటే ప్రాణాలను బలితీసుకోవడం కాదు. ప్రజల హక్కుల కోసం పోరాడటం అంటే సామాన్యుల జీవితాలను ప్రమాదంలోకి నెట్టడం కాదు. హింస వల్ల ప్రాణాలు కోల్పోయేది ఎక్కువగా పేద కుటుంబాలే. ఒకవైపు భద్రతా బలగాల ప్రాణాలు, మరోవైపు సాయుధ ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నవారి ప్రాణాలు, మధ్యలో ఎలాంటి సంబంధం లేని సామాన్య ప్రజల ప్రాణాలు బలవుతున్నాయి. ఈ విషాదకర పరిస్థితులకు శాశ్వత పరిష్కారం అవసరం. ప్రజల హక్కుల సాధనకు రాజ్యాంగబద్ధమైన మార్గాలు, ప్రజాస్వామ్య ఉద్యమాలు, కార్మిక సంఘాలు, రైతు సంఘాలు, విద్యార్థి సంఘాలు, ప్రజా సంఘాల ఐక్య పోరాటాలు అత్యంత అవసరం. ప్రశ్నించే గొంతుకను బలపరచాలి ప్రజా సమస్యలపై చర్చ జరగాలి అవినీతిని ఆధారాలతో బయటపెట్టాలి. ప్రజలకు చట్టపరమైన అవగాహన కల్పించాలి. పాలకులపై ప్రజాస్వామ్య ఒత్తిడి పెంచాలి.అప్పుడే మార్పు వ్యక్తుల దగ్గర ఆగిపోకుండా వ్యవస్థలోకి చేరుతుంది. నేటి యువత చరిత్రను చదవాలి.. వర్తమానాన్ని ప్రశ్నించాలి ఈ పుస్తకాన్ని చదివే యువత ఒక విషయాన్ని గుర్తించాలి. చరిత్రలో జరిగిన పోరాటాలను అర్థం చేసుకోవడం అంటే వాటిలోని ప్రతి చర్యను సమర్థించడం కాదు. వాటి వెనుక ఉన్న సామాజిక పరిస్థితులను అధ్యయనం చేయడం, విజయాలు, వైఫల్యాలు, పరిణామాలను విశ్లేషించడం. భగత్సింగ్ నుంచి నక్సల్బరీ ఉద్యమం వరకు, రైతాంగ పోరాటాల నుంచి కార్మిక ఉద్యమాల వరకు భారతదేశ చరిత్రలో అనేక పోరాటాలు ప్రజల హక్కుల గురించి ప్రశ్నించాయి. వాటి నుంచి నేర్చుకోవాల్సింది అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించే ధైర్యం, సమాజంపై బాధ్యత, ప్రజల పట్ల నిబద్ధత.కానీ అదే సమయంలో ప్రజాస్వామ్య విలువలు, మానవ ప్రాణాల గౌరవం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం వంటి విలువలను కాపాడుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యం.యువతకు ఉద్యోగాలు కావాలి. నాణ్యమైన విద్య కావాలి. అందుబాటులో వైద్యం కావాలి. అవినీతి లేని పాలన కావాలి. కుల, మత, ప్రాంతీయ వివక్ష లేని సమాజం కావాలి. ఇవన్నీ కోరడం తప్పా? ఇవి సాధించేందుకు యువత ప్రశ్నించాలి, సంఘటితం కావాలి, ప్రజాస్వామ్య మార్గంలో పోరాడాలి. అమరుల త్యాగాలకు నిజమైన నివాళి ఏది పుస్తకాలలో అమరుల ఫొటోలు ముద్రించడం, సంస్మరణ సభలు నిర్వహించడం, వారి పేర్లతో నినాదాలు చేయడం మాత్రమే నివాళి కాదు.ఒక పేద కుటుంబానికి న్యాయం జరిగినప్పుడు, ఒక రైతుకు గిట్టుబాటు ధర దక్కినప్పుడు, ఒక కార్మికుడికి న్యాయమైన వేతనం లభించినప్పుడు, ఒక ఆదివాసీకి తన భూమిపై హక్కు కల్పించినప్పుడు, ఒక నిరుద్యోగ యువకుడికి ఉపాధి లభించినప్పుడు, ఒక పేద విద్యార్థికి నాణ్యమైన విద్య అందినప్పుడు సమాజం నిజమైన మార్పు దిశగా అడుగులు వేస్తుంది.దోపిడీకి గురవుతున్న ప్రజల పక్షాన నిలబడటం, వారి సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు కృషి చేయడం, అవినీతిని ఎదిరించడం, ప్రజాస్వామ్య హక్కులను కాపాడటం. ఇవే ప్రజా జీవితానికి నిజమైన అర్థాన్ని ఇస్తాయి. త్యాగాల గురుతుల్లో' పుస్తకం మనకు గతాన్ని గుర్తు చేస్తోంది. కానీ ఆ గతాన్ని చదివి వర్తమానాన్ని మరిచిపోవద్దు. చరిత్రను ఆరాధించడం కంటే చరిత్ర నుంచి పాఠాలు నేర్చుకోవడం ముఖ్యం ప్రజల చెమటను దోచుకునే వ్యవస్థ పోవాలి. అవినీతి పోవాలి. కులవివక్ష పోవాలి. పేదరికం తగ్గాలి. నిరుద్యోగం అంతం కావాలి. రైతు కన్నీరు తుడవాలి. కార్మికుడికి గౌరవం దక్కాలి. ఆదివాసీకి హక్కులు కలగాలి. అధికారంలో ఉన్నవారు ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉండాలి దొరల రాజ్యం కాదు ప్రజల రాజ్యం కావాలి దోపిడీ పాలన కాదు న్యాయమైన పాలన రావాలి భయంతో బతికే సమాజం కాదు ప్రశ్నించే సమాజం నిర్మించాలి అదే ప్రజా చైతన్యం. అదే నిజమైన ప్రజాస్వామ్యం. అదే సమానత్వ సమాజ నిర్మాణానికి పునాది.అరుణ కిరణాలు